Werken aan een duurzame,
eerlijke wereld

mail[at]jojannekevanderveen.nl
Telefoon: 06-22123222

Curriculum vitae
Facebook
Twitter
LinkedIn

Laatste update: 12 juli 2018

Web design & development: JV 2018

Praktisch pacifisme

21 mei 2013

OPINIE - Geconfronteerd met oorlogsverhalen overvalt me altijd een gevoel van machteloosheid. Zo ook afgelopen 4 mei, toen ik de herdenkingsbijeenkomst bij voormalig kamp Westerbork bijwoonde. Machteloosheid, want hoe los je een oorlog op? Maar meer nog: machteloosheid, omdat mensen elkaar op microniveau doorlopend geweld aandoen, meetrekken in een stille oorlog. Dat we in Nederland niet hoeven te vrezen voor een bom op ons dak, is meer een kwestie van mazzel dan van de deugdzaamheid van ons volk.

Op 4 mei sprak mevrouw Lous Steenhuis-Hoepelman bij de dodenherdenking in Westerbork. Ze vertelde haar verhaal, dat van concentratiekamp naar concentratiekamp leidde, en haar uiteindelijk weer terug bracht bij haar moeder, die de hele oorlog verzetswerk had gedaan. Ze sloot haar verhaal af met wat ze als haar levensopdracht is gaan zien:

Om steeds weer te vertellen wat de gevolgen zijn van vervolging, vernedering en discriminatie. Want nooit mag de herinnering vervagen aan de gruweldaden waar mensen toe in staat waren en waar wij, mensen van nu, evenzeer toe in staat zijn.

Is geweld inherent aan de menselijke natuur, of wordt het van generatie op generatie doorgegeven via een vicieuze cirkel? Kerstin Uvnäs-Moberg schrijft in haar boek The Hormone of Closeness:

A childhood marked by separations, threats and violence creates a more aggressive and fearful inner picture which of course influences the individual in all phases of life. These early experiences have an effect on whether one interprets events in a positive or negative way, and impact on the person’s ability to trust or distrust other people.1

Geweld, of dat nu met bommen en tanks is waar twee landen met elkaar strijden, of met schelden en uitsluiten waar twee mensen met elkaar in conflict raken, is iets dat je aanleert. Niet omdat je een slecht mens bent of wordt, maar als 'coping strategy', als een manier om je staande te houden in een wereld die vijandig aanvoelt.

Als we dus toe willen naar een wereld die vreedzamer is, zullen we moeten beginnen elkaar te vertrouwen. Dat betekent dat we uitgaan van de goede intenties van de ander, maar dan natuurlijk evenzeer dat we elkaar alleen met goede intenties tegemoet treden. Eenvoudig zal dat niet zijn, want als je eenmaal een ‘fearful inner picture’ hebt, kom je daar maar zo niet weer vanaf. Dat vraagt om ofwel een grote hoeveelheid reflectie, ofwel de liefdevolle toewijding en betrouwbaarheid van andere mensen.

Reflectie is de vloek en de zegen van de mensheid. Ons abstractievermogen heeft ons welvaart gebracht. Maar onze intelligentie heeft het ook mogelijk gemaakt elkaar langdurig te verachten. Die verachting kan pas opgeheven worden als we elkaar begripvol tegemoet treden en de angel uit ons wraakgevoel halen. Praktisch pacifisme hangt ervan af.

1 Uvnäs-Moberg, K., The Hormone of Closeness, London: Pinter & Martin, 2013 (1e druk in het Zweeds: 2009), p. 105-106

<< Terug