Ethische kwestie #2: heeft de idealist gelijk?

17 september 2013

Het is al weer even geleden, een blog op Sargasso. Met een verhuizing en een gecrashte computer laste ik min of meer noodgedwongen toch nog een zomerstop in. Die computer is nog niet aan de praat, maar ik vond het weer tijd voor een blog. Het laatste gesprek dat ik in het kader van mijn filosofische veldwerk gevoerd heb, is tot aan de reparatie van mijn computer ontoegankelijk. Vandaag zal ik daarom putten uit een gesprek dat ontstond tijdens een familiedag afgelopen zaterdag.

De zin van die avond die in mijn gedachten is blijven steken: ‘Het vervelende aan discussiëren met idealisten is dat ze altijd gelijk hebben,’ zei een oom. Toen zei een neef, beamend: ‘Ik ben het er altijd wel mee ééns wat idealisten zeggen, maar wat hebben we daaraan? Wat schieten we daarmee op? Uiteindelijk houd ik gewoon van een biefstuk. En uiteindelijk draait het bij bedrijven toch gewoon om geld.’

Er ontstond een discussie die ik op Sargasso wel eens eerder heb aangestipt: als we bepaalde dingen belangrijk vinden, wie is er dan verantwoordelijk voor dat die dingen ook hun weerslag vinden in de realiteit? Oom en neef waren het erover eens dat de overheid kaders moet stellen. Dat konden we van bedrijven niet verwachten; die handelen pragmatisch.

Wat ik interessant vond aan dit gesprek, echter, was dat expliciet werd aangenomen dat idealisten wel gelijk hadden, maar dat nog niet zo veel zei over wat we konden verwachten van de loop van de werkelijke gebeurtenissen. Dat maakte dat ik me afvroeg: vonden oom en neef wel écht dat idealisten gelijk hebben? Misschien waren ze het eens met het doel van de idealist, zeg: geen kinderarbeid. Tegelijkertijd vonden ze echter dat we niet van alle bedrijven kunnen verwachten dat ze daar op eigen houtje mee stoppen, want bedrijven streven uiteindelijk naar financiële winst.

Het lijkt mij dat een idealist er wat dat betreft een andere visie op na zou houden. Waar mijn neef financiële winst ziet als het streven van een bedrijf en afhankelijkheid van kinderarbeid in dat kader excuseert, lijkt het mij waarschijnlijk dat de doorsnee-idealist daartoe niet bereid zou zijn. Als ze het daarover dan niet eens zijn, kan mijn neef dan wel werkelijk zeggen dat hij vindt dat idealisten gelijk hebben?

Misschien kunnen we dan grofweg de volgende categorieën mensen herkennen: idealisten die vinden dat mensen en bedrijven volgens idealen moeten handelen; mensen die wel idealen hebben, maar die geen verantwoordelijkheid zien om die actief na te streven; en tot slot mensen die het überhaupt met de idealen niet eens zijn.

De ethische kwestie die ik vandaag graag aan de lezer wil voorleggen is dan ook: heeft de idealist gelijk? Zo ja, waarin?

<< Terug

Web design & development: JV 2014 - mail@jojannekevanderveen.nl - 06-22123222